Thâm Quyến: từ làng chài nhỏ thành 'Thung lũng Silicon châu Á' như thế nào?

Năm 1980, Thâm Quyến chỉ là một thị trấn chài lưới ven biển với khoảng 30.000 dân, thuộc huyện Bảo An nghèo khó của tỉnh Quảng Đông. Chưa đầy nửa thế kỷ sau, nơi đây đã trở thành đô thị gần 18 triệu dân, đặt trụ sở của Tencent, Huawei, DJI và BYD, được mệnh danh là Thung lũng Silicon của châu Á. Bước ngoặt bắt đầu từ một quyết định chính trị năm 1980, khi Thâm Quyến được chọn làm đặc khu kinh tế đầu tiên của Trung Quốc.

[Ảnh: Toàn cảnh trung tâm tài chính Thâm Quyến với các tòa nhà chọc trời hiện đại]

Thâm Quyến từng là làng chài nhỏ đến mức nào trước năm 1980?

Trước năm 1980, Thâm Quyến chỉ là một thị trấn nông nghiệp và đánh cá nhỏ với khoảng 30.000 dân, nằm sát biên giới Hong Kong nhưng gần như không có công nghiệp, trường đại học hay hạ tầng đáng kể. Người dân sống chủ yếu bằng nghề đánh bắt tại vịnh Deep Bay và trồng lúa, thu nhập thấp đến mức nhiều người tìm cách vượt biên sang Hong Kong để mưu sinh trong thập niên 1960 và 1970. Ngay cả tên gọi Thâm Quyến, nghĩa đen là mương nước sâu, cũng phản ánh xuất thân là một vùng đất nông nghiệp bình thường chứ chưa có gì nổi bật.

Khi đó, cả tỉnh Quảng Đông vẫn là vùng nông nghiệp nghèo, GDP bình quân đầu người năm 1978 chỉ khoảng 370 nhân dân tệ, thấp hơn mức trung bình cả nước. Không ai trong số cư dân Thâm Quyến thời điểm đó có thể hình dung được thị trấn nhỏ bé của mình sẽ trở thành một trong những nền kinh tế đô thị lớn nhất Trung Quốc chỉ vài thập niên sau.

Bạn có thể đọc thêm: Lịch sử Hong Kong: từ làng chài ven biển đến trung tâm tài chính thế giới để thấy điểm tương đồng thú vị giữa hai đô thị láng giềng này.

Vì sao Đặng Tiểu Bình chọn Thâm Quyến làm đặc khu kinh tế đầu tiên của Trung Quốc?

Tháng 5 năm 1980, Thâm Quyến chính thức trở thành đặc khu kinh tế đầu tiên của Trung Quốc, theo đề xuất của lãnh đạo cải cách Đặng Tiểu Bình, cùng ba đặc khu khác là Chu Hải, Sán Đầu và Hạ Môn. Mô hình đặc khu được thiết kế phỏng theo khu thương mại tự do Shannon của Ireland, cho phép thử nghiệm chính sách thị trường, miễn giảm thuế và thu hút vốn đầu tư nước ngoài ngay trong lòng một nền kinh tế còn kế hoạch hóa tập trung.

Lý do Thâm Quyến được chọn đầu tiên nằm ở vị trí địa lý sát vách Hong Kong, khi đó đã là trung tâm tài chính sầm uất. Dòng vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản lý từ các nhà đầu tư Hong Kong nhanh chóng đổ vào đặc khu non trẻ này nhờ chính sách ưu đãi đất đai và thuế quan. Để kiểm soát thử nghiệm trong phạm vi giới hạn, chính quyền thậm chí dựng hàng rào kiểm soát dài hàng chục kilômét ngăn cách đặc khu với phần còn lại của Trung Quốc từ năm 1983.

[Ảnh: Tượng đài Đặng Tiểu Bình tại công viên Lianhua, Thâm Quyến]

Thâm Quyến đã tăng trưởng thần tốc thế nào chỉ trong vài thập niên?

Dân số Thâm Quyến tăng từ khoảng 30.000 người năm 1980 lên gần 18 triệu người hiện nay, tương đương mức tăng gấp khoảng 600 lần chỉ trong hơn bốn thập niên. Tốc độ đô thị hóa cũng tương ứng: từ một thị trấn rộng khoảng 3 kilômét vuông, Thâm Quyến hiện trải dài hơn 1.900 kilômét vuông với rừng nhà cao tầng san sát.

Về kinh tế, GDP Thâm Quyến chỉ khoảng 270 triệu nhân dân tệ năm 1980 đã tăng lên xấp xỉ 3,9 nghìn tỷ nhân dân tệ hiện nay, đưa thành phố này vào nhóm ba nền kinh tế đô thị lớn nhất Trung Quốc, chỉ sau Thượng Hải và Bắc Kinh. Riêng giai đoạn 1980 đến 1984, GDP Thâm Quyến tăng trung bình 58% mỗi năm, trong khi cả nước Trung Quốc chỉ tăng khoảng 10% mỗi năm cùng thời kỳ.

Phần lớn tăng trưởng dân số đến từ làn sóng lao động nhập cư khắp Trung Quốc đổ về tìm việc, khiến Thâm Quyến trở thành một trong những thành phố trẻ nhất nước về độ tuổi trung bình dân cư. Cũng vì phần lớn cư dân đến từ nơi khác, tiếng phổ thông trở thành ngôn ngữ giao tiếp chính tại đây, khác với tiếng Quảng Đông vẫn phổ biến ở nhiều nơi khác trong tỉnh.

Vì sao Thâm Quyến được gọi là 'Thung lũng Silicon châu Á'?

Thâm Quyến được gọi là Thung lũng Silicon châu Á vì đây là nơi đặt trụ sở của hàng loạt tập đoàn công nghệ hàng đầu Trung Quốc, gồm Tencent, chủ sở hữu ứng dụng WeChat, Huawei chuyên thiết bị viễn thông, DJI, hãng máy bay không người lái lớn nhất thế giới, và BYD, một trong những hãng xe điện lớn nhất toàn cầu. Tencent được thành lập năm 1998 bởi doanh nhân Pony Ma cùng bốn người bạn học tại Đại học Thâm Quyến, khởi đầu chỉ với vài nhân viên trước khi trở thành một trong những công ty công nghệ giá trị nhất châu Á.

Trái tim của hệ sinh thái này là khu chợ điện tử Huaqiangbei, được xem là chợ linh kiện điện tử lớn nhất Trung Quốc, nơi một ý tưởng khởi nghiệp có thể được biến thành sản phẩm hoàn chỉnh chỉ trong khoảng hai tuần nhờ chuỗi cung ứng linh kiện, gia công và lắp ráp tập trung ngay tại chỗ. Sở Giao dịch Chứng khoán Thâm Quyến cũng là một trong những sàn giao dịch lớn của thế giới, góp phần củng cố vị thế trung tâm tài chính công nghệ của thành phố.

[Ảnh: Khu chợ điện tử Huaqiangbei nhộn nhịp tại Thâm Quyến]

Có thật là kinh tế Thâm Quyến hiện đã vượt qua Hong Kong không?

Đúng, GDP Thâm Quyến đã chính thức vượt qua Hong Kong từ năm 2017 và khoảng cách tiếp tục nới rộng từ đó đến nay. Theo số liệu năm 2022, GDP danh nghĩa của Thâm Quyến đạt khoảng 2,87 nghìn tỷ Đô la Hồng Kông, cao hơn mức 2,11 nghìn tỷ Đô la Hồng Kông của chính Hong Kong. Đây là một nghịch lý thú vị mà nhiều du khách không ngờ tới: thị trấn chài lưới từng đứng bên rìa Hong Kong nay có quy mô kinh tế lớn hơn chính đô thị từng nuôi dưỡng mình.

Điều này không có nghĩa Hong Kong mất đi vai trò quan trọng. Hai thành phố hiện được xem là hai mắt xích bổ trợ trong Vùng vịnh lớn Quảng Đông, Hong Kong, Macau, trong đó Hong Kong mạnh về tài chính quốc tế và pháp lý, còn Thâm Quyến dẫn đầu về sản xuất công nghệ cao và đổi mới sáng tạo.

[Ảnh: Đường chân trời Thâm Quyến và Hong Kong nhìn từ hai bên biên giới]

Khách đi tour Hong Kong có thể ghé thăm Thâm Quyến dễ dàng thế nào?

Từ trung tâm Hong Kong, khách có thể sang Thâm Quyến chỉ trong khoảng 14 phút bằng tàu cao tốc từ ga Tây Cửu Long, nhờ tuyến đường sắt cao tốc nối thẳng hai thành phố. Ngoài ra còn nhiều cửa khẩu đường bộ khác như La Hồ hay Loan Cửa, đều rất gần biên giới. Nhờ khoảng cách gần và di chuyển nhanh, nhiều du khách Hà Nội chọn kết hợp cả Hong Kong và Thâm Quyến trong cùng một chuyến đi thay vì chỉ đi thuần Hong Kong.

Theo kinh nghiệm nhiều đoàn khách Hà Nội mà chúng tôi từng dẫn, hai điểm khiến khách thích thú nhất khi ghé Thâm Quyến là tượng đài Đặng Tiểu Bình tại công viên Lianhua và không khí sôi động của khu chợ công nghệ Huaqiangbei, một trải nghiệm rất khác so với nhịp sống ở Hong Kong. Nhờ chuyến bay thẳng từ Nội Bài đến Hong Kong chỉ khoảng 2 tiếng, khách hoàn toàn có thể dành riêng một ngày trong lịch trình để khám phá thêm Thâm Quyến mà không quá vội vã.

Nếu muốn trải nghiệm trọn cả ba điểm đến trong một hành trình, tour hong kong - quảng châu - thâm quyến là lựa chọn phù hợp nhất, đã sắp xếp sẵn lịch trình và hướng dẫn viên tiếng Việt hỗ trợ qua lại biên giới.

Nếu chỉ muốn tập trung khám phá Hong Kong thuần túy, quý khách có thể tham khảo tour hong kong 4 ngày 3 đêm trước, rồi để dành Thâm Quyến cho một chuyến đi khác.

Quý khách quan tâm các chương trình đa dạng hơn có thể xem thêm tại Du Lịch Hong Kong để chọn lịch trình phù hợp.

[Ảnh: Tàu cao tốc nối Hong Kong và Thâm Quyến tại ga Tây Cửu Long]

Một số câu hỏi thường gặp về sự phát triển của Thâm Quyến

Tên gọi Thâm Quyến có ý nghĩa gì?

Thâm Quyến bắt nguồn từ tên một con mương thoát nước cũ trong vùng, trong đó chữ thâm nghĩa là sâu và chữ quyến chỉ mương hoặc rãnh nước ruộng. Cái tên bình dị này phản ánh đúng xuất thân nông nghiệp của vùng đất trước khi trở thành đô thị công nghệ hàng đầu Trung Quốc.

Tượng Đặng Tiểu Bình tại Thâm Quyến có gì đặc biệt?

Tượng đài bằng đồng cao 6 mét, đặt trên đỉnh đồi Liên Hoa trong công viên Lianhua tại quận Futian, hoàn thành năm 2000 nhân kỷ niệm 20 năm thành lập đặc khu. Tượng khắc họa hình ảnh Đặng Tiểu Bình đang sải bước, mang ý nghĩa biểu tượng cho tinh thần cải cách mạnh dạn, và mỗi năm thu hút hàng trăm nghìn lượt khách tham quan.

Thâm Quyến chỉ mạnh về công nghệ hay còn ngành nào khác?

Ngoài công nghệ, Thâm Quyến còn là một trong những trung tâm cảng biển và tài chính lớn của Trung Quốc. Cảng Thâm Quyến nằm trong nhóm cảng container bận rộn nhất thế giới, còn Sở Giao dịch Chứng khoán Thâm Quyến từng đạt vốn hóa thị trường hơn 2.500 tỷ Đô la Mỹ, thuộc nhóm sàn giao dịch lớn hàng đầu toàn cầu.

Nhà đầu tư Hong Kong đóng vai trò gì trong sự phát triển của Thâm Quyến?

Rất lớn. Trong giai đoạn đầu, phần lớn vốn đầu tư nước ngoài vào Thâm Quyến đến từ Hong Kong và Macau, có năm tỷ lệ này lên tới hơn 77%. Các doanh nghiệp Hong Kong mang theo vốn, kinh nghiệm quản lý và mạng lưới khách hàng quốc tế, giúp Thâm Quyến rút ngắn đáng kể thời gian xây dựng nền tảng công nghiệp ban đầu.

Đi từ Hong Kong sang Thâm Quyến có cần xin visa riêng không?

Hong Kong có chính sách xuất nhập cảnh riêng, tách biệt với Trung Quốc đại lục, nên phần lớn du khách cần kiểm tra quy định thị thực Trung Quốc trước khi sang Thâm Quyến. Khách đi theo đoàn tour thường được đơn vị tổ chức hỗ trợ chuẩn bị giấy tờ, nhưng nên kiểm tra quy định mới nhất tại cơ quan có thẩm quyền trước chuyến đi để chắc chắn.

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ chuyên gia Tour Du Lịch Hong Kong của TourHongKong.vn, đơn vị chuyên tổ chức tour Hong Kong từ Hà Nội với 15 năm kinh nghiệm làm du lịch tại Hà Nội. Thông tin được cập nhật tháng 7/2026. Nếu bạn cần tư vấn lịch trình hoặc giá tour mới nhất, liên hệ trực tiếp tại Tour Hong Kong.